Göz Ucuyla Yaşamak

Sabah daha yataktan kalkmadan elimize uzanan ilk şey çoğu zaman telefon oluyor. Bir mesaj, gece düşmüş iki bildirim, yarım kalmış bir haber, bir reklam… Daha gün başlamadan dikkatimizi parçalara bölüp dağıtmış oluyoruz sanki. Sanki diyorum zira bu kadar karamsar olmaya gerek yok, her sorun çözümü ile birlikte gelir.

Kabul edelim ki dikkat bugün gerçekten kıt bir şey. Üstelik onu korumak için büyük teorilere de ihtiyaç yok. Bazen mesele telefonu bir saatliğine başka odaya bırakmak kadar basit. Masada ters çevrilmiş duran telefonun bile zihni meşgul ettiğini ileri süren araştırmalar var.

Bir başka eski çare yürümek. Mümkünse biraz ağaç, biraz gökyüzü, biraz yol. Psikologlar buna “dikkatin yenilenmesi” diyor.

Bir de aynı anda tek iş yapmak var. Bir dosya açıkken mesajlara cevap vermek, arada haberlere bakmak, sonra yeniden dosyaya dönmek… Buna çoklu görev demeyi seviyoruz ama çoğu zaman yaptığımız şey iki işi birden yapmak değil, dikkati ikiye bölmek. Zihin her dönüşte yeniden başlıyor.

Bu üçüne bir bardak çay da eşlik edebilir. Çay yaprağında L-teanin adlı bir amino asit bulunuyor. Buradan çaya ilaç muamelesi yapmaya gerek yok. Kahve üzerine konuştuk, bir de çay hakkında sohbet edelim en kısa zamanda.

***

Dikkat deyince benim aklıma bir meslek geliyor: muhabirlik.

Muhabir, biraz da bizim yerimize dikkat eden insan demektir. Biz başka işlerle uğraşırken o orada oluyor; görüyor, soruyor, bekliyor, doğruluyor, sonra anlatıyor. Simone Weil’in “Dikkat, cömertliğin en nadir ve en saf biçimidir” sözü bu yüzden haberciliğe de yakışıyor. Muhabirlik, başkasının görmediğine bakmayı meslek edinmek gibi bir şey.

Bugün bu mesleğin cefasını yıllarca çekmiş isimlerden birini kaybettik.

Levent Öztürk, geçirdiği kalp krizi sonucu vefat etti. Meslek hayatına 1989’da başlamış; Afganistan’dan Pakistan’a, Orta Doğu’dan Kafkasya’ya pek çok savaş ve kriz bölgesinden haber taşımıştı. 2008’de Gürcistan’daki çatışmaları takip ederken silahlı saldırıya uğradı ve bir gözünü kaybetti.

İnsanın burada durup düşünmesi gerekiyor. Bir gözünü, haber peşindeyken kaybediyorsun. Sonra iyileşip yeniden sahaya dönüyorsun. Hatırladığım kadarıyla bu yıl Beyrut’tan da haber yaptı. “Yardım Konvoyu” programıyla yardımın ulaştığı yerleri ekrana taşıdı. Bir gözünü kaybetmiş bir adamın kalan gözüyle başkaları adına bakmaya devam etmesi, mesleğe dair uzun uzun kurulabilecek cümlelerden daha güçlü.

Ailesine, yakınlarına ve basın camiasına başsağlığı diliyorum.

***

Yazının sonu ile başını birbirine bağlayalım. Haber dediğimiz şey çoğu zaman bir başkasının dikkatinin bize emanet edilmesidir bir bakıma. Fakat ekran bu farkı pek göstermiyor. Bir çatışma bölgesinde günlerce çalışılmış haberle, odadan çıkmadan hazırlanmış bir başlık telefonda yan yana ve aynı büyüklükte duruyor. Parmağımız için aralarında pek fark yok çünkü biz ikisini de aynı hareketle geçebiliyoruz.

Farkında mıyız bilmiyorum ama bugün haber hiç olmadığı kadar çok fakat dikkat ise hiç olmadığı kadar dağınık. Her başlık bizden birkaç saniye alıyor. Çoğu zaman ne okuduğumuzu birkaç dakika sonra hatırlamıyoruz bile. Haber akışı genişliyor ama bizim ona ayırdığımız zihinsel alan daralıyor.

Oysa bir yerlerde gerçekten gidip bakan insanlar var. Saatlerce bekleyen, yollara düşen, soru soran, bazen tehlikeye giren ve bunun bedelini bedeniyle ödeyen insanlar…

Hayatımızı ciddiye alırsak dikkatimizi toplayabiliriz sanırım. Kaygılarımızı biraz sağaltabilirsek dikkatle bakabilir, gerçekten görebilir ve doğru haberi ayırt edebiliriz. Her şeye bakıp dağılmak yerine kendi gündemimize yoğunlaşmak, dikkatin de bize verilmiş bir emanet olduğunun bilinciyle yaşamak…

Hasılı, göz ucuyla yaşamamak.