E-Devlet ve Dijital Borç/Hizmet Kontrolü Nöbetleri

Çocukken yetişkinliğin en büyük getirisinin özgürlük olduğunu sanırdık. Canımızın istediği saatte uyumak, istediğimiz yemeği yemek, kimseye hesap vermeden takılmak… Oysa kimse bize ergenlikten yetişkinliğe geçiş ambalajının içinde sessizce bekleyen o devasa dijital karabasanı anlatmamıştı: E-Devlet Kapısı.

Günün herhangi bir saati, genelde gece yarısına doğru zihnin tam da dinginleşmeye başladığı o kırılgan anda aniden bir düşünce çakar: "Acaba benim üzerime bilmediğim bir şirket kurulmuş olabilir mi?", "Yoksa 2018 yılından kalma unutulmuş bir GSS borcu arkada kartopu gibi büyüdü mü?"

İşte o an, modern insanın kendi rızasıyla başlattığı o dijital sorgulama seansı başlar. Telefonun parmak izi okuyucusuna parmak basılır, T.C. kimlik numarası ve şifre girilir. O lacivert-beyaz ekran açıldığı an, insanın içi nedensiz bir suçluluk duygusuyla kaplanır. Hiçbir yasa dışı işe bulaşmamış olsanız, verginizi zamanında ödeseniz, trafik kurallarına harfiyen uysanız bile E-Devlet arama çubuğunun önünde dururken kendinizi potansiyel bir zanlı gibi hissedersiniz.

İlk durak her zaman "Borç Sorgulama" sekmesidir. Arama çubuğuna yazılır: Vergi borcu… Ekran yüklenirken geçen o iki saniye, adrenalin seviyesi açısından bir lunapark treninin en tepe noktasından aşağı süzüldüğü anla yarışır. Ekranda yeşil yazıyla "Borcunuz bulunmamaktadır" ifadesini gördüğünüzde ciğerlerinize derin bir nefes dolar. Ama bu rahatlama sadece iki dakika sürer. Çünkü zihin hemen bir sonraki komplo teorisini üretir: "Peki ya Sosyal Güvenlik Kurumu?", "Ya üzerime kayıtlı hat varsa?", "Ya adıma çıkarılmış bir icra takibi başlatıldıysa?"

Hemen yeni bir arama: Miras Sorgulama, Adıma Açılan Dava Dosyaları, Üzerime Kayıtlı Araçlar, Mobil Hat Sorgulama…

İşin en absürt tarafı, insanın kendi hayatını resmî devlet kayıtlarından doğrulamaya ihtiyaç duymasıdır. Salondaki koltukta elinizde çayla otururken sistemin size "Evet, sen şu an buradasın, üzerindeki ikametgâh burası ve devlete bir kuruş borcun yok" demesini beklersiniz. Sanki sistem o onay mührünü basmazsa varlığınız meşruiyetini kaybedecekmiş gibi bir bağımlılık…

Bazen de hiç beklenmedik bir sürprizle karşılaşılır. 2016 yılında unutulmuş bir trafik cezası ya da 14 bininci sıraya yerleştiğiniz ama asla sıra gelmeyecek olan bir TOKİ başvurusu kaydı... O küçük detaylar insana "Vay be, devlet benim bu hâlimi de kaydetmiş" dedirten garip bir hüzne sürükler.

Neticede, gece yarısı E-Devlet seansları modern çağın en yaygın yetişkinlik ritüellerinden biridir. Dijital çağ bize sonsuz özgürlükler vaat ederken bir yandan da her an tepemizde sallanan bir bürokrasi kılıcı bıraktı. Bir dahaki sefere gece 02.00'de kendinizi "Miras Sorgulama" ekranında bulursanız ekranı sakince kapatın ve kendi kendinize fısıldayın: "Sakin ol şampiyon, muhtemelen hâlâ üzerinize gizli bir holding kalmadı ve hayat tam da bıraktığın gibi sıradan devam ediyor."