KARNI TOK, SIRTI PEK

Oh be, dünya varmış!

Öğleye doğru. Çarşının arka sokağında bir kebapçı.

Kapıdan bir adam giriyor. Omuzları düşük, kaşları çatık. Sabah patronundan azar işitmiş; cebinde ödenmemiş bir fatura. Pencere kenarındaki masada bir sandalyeye kendini bırakıyor.

Garson menüyü uzatıyor. Adam okumaya başlıyor: Adana, Urfa, beyti, ali nazik, kuzu şiş... Kaşları yavaş yavaş açılıyor. Daha tek lokma yemeden yüzüne bir gülümseme yerleşiyor.

«Bir Adana, acılı olsun. Yanına da ayran.»

Köze düşen etin kokusu salona yayıldıkça adamın omuzları kalkıyor. Lavaş geliyor, közlenmiş biber geliyor, sonra tabak. İlk lokmayı telefon alıyor; tabak yukarıdan çekiliyor, paylaşılıyor. Sonra adam.

Yarım saat sonra sandalyesine yaslanıp kemerini bir delik gevşetiyor: «Oh be, dünya varmış!»

Haksız da sayılmaz; bir hormon çalışıyor. Bilim insanları, iştah açan bir kokunun, bir görüntünün, belki bir menü satırının bile beyinde dopamini yükselttiğini söylüyor. Halk arasında «mutluluk hormonu» diye bilinen dopamin, bilimde daha çok ödül ve beklentiyle anılıyor: Doyurmaktan çok, doyacağını vaat ediyor. Ferahlık daha tabak gelmeden başlıyor; ama geçici.

Ruhunu doyuramayan insan, karnını doyurunca mutlu olduğunu zannediyor.

— ✦ —

Bizde iyi hayatın tarifi kısadır: Karnı tok, sırtı pek.

Karın doydu. Sırt da pekişti; dolaplar elbiseden, ayakkabılıklar ayakkabıdan taşıyor. Sepete atılan her ürün bir an sevindiriyor. Aynı hormon burada da çalışıyor: heyecan kargo kapıya gelene kadar sürüyor, kutu açılınca bitiyor. Sonra yenisi.

Şehirlerimiz de bu tarife göre kuruluyor. Her köşede bir kafe, her caddede bir mağaza, her semtte bir alışveriş merkezi. Şehir doyuruyor. Peki şehir mutlu mu?

Sofralarımız hiç bu kadar dolu olmamıştı; içimiz de hiç bu kadar boş.

Midenin bir sınırı var; bir yerden sonra «yeter» der. Ruhun açlığı ise tabakla susmaz. Ne kadar koysak başka bir şey ister. Biz de istediği o «başka şeyi» bilmediğimiz için önüne bir tabak daha koyuyoruz.

Mide doyuyor. Açlık yerinde duruyor.

— ✦ —

Resûlullah (s.a.v.) mideyi bir kaba benzetir: «Âdemoğlu, midesinden daha şerli bir kap doldurmamıştır. Âdemoğluna belini doğrultacak birkaç lokma yeter. Şayet yiyecekse, midesinin üçte birini yemeğe, üçte birini içeceğe, üçte birini de nefesine ayırsın.» (Tirmizî, Zühd 47)

Üçte biri nefese. Biz o payı da doldurduk; nefes alacak yer bırakmadık.

Âişe validemiz anlatır: Resûlullah'ın (s.a.v.) ailesi, Medine'ye gelişinden vefatına kadar üç gün üst üste buğday ekmeğiyle karnını doyurmadı (Buhârî, Et'ime 23; Müslim, Zühd 20).

Karnın pek doymadığı o evde, dünyanın en huzurlu kalbi atıyordu.

O kalbin sırrını da kendisi söylemişti: «Zenginlik mal çokluğu değil, gönül zenginliğidir.» (Buhârî, Rikâk 15; Müslim, Zekât 120)

Gönül zengin olunca karın azla yetinir. Gönül fakir kalınca sofra ne kadar dolsa yetmez.

— ✦ —

Ruhun da bir sofrası var. Kur'an o sofranın adını koyar: «Bilesiniz ki kalpler ancak Allah'ı anmakla huzur bulur.» (Ra'd 13/28)

Ruh zikirle doyar. Secdeyle, duayla, bir yetimin başını okşamakla, bir sabah namazının serinliğiyle doyar. Bunların hiçbiri sepete atılmaz, kargoyla gelmez; fotoğrafı çekilip paylaşılınca da artmaz.

Oruçluyu düşünelim. Resûlullah (s.a.v.) buyurur: «Oruçlunun iki sevinci vardır: Biri iftar ettiği an, diğeri Rabbine kavuştuğu an.» (Buhârî, Savm 9; Müslim, Sıyâm 163)

Birinci sevinci hepimiz biliriz: ezanla birlikte dudağa değen ilk yudum su. İkincisini ise unutmaya yüz tuttuk. Mutluluğu birinci sevinçten ibaret sandık; midenin sevincini ruhun sevinci zannettik.

— ✦ —

Kebapçıya dönelim.

Adam hesabı ödüyor, kürdanı ağzında dışarı çıkıyor. Tam o sırada karşıdaki camiden öğle ezanı yükseliyor. Bir an duraksıyor. Sonra telefonu titriyor: aynı patron, aynı fatura. Kaşları yeniden çatılıyor; ezan arkasında kalıyor.

Köze düşen etin kokusu daha üstünde. Mutluluk çoktan sokağın köşesinde dağılmış.

Karnımız doyunca «Oh be, dünya varmış!» diyoruz.

Sahi, ruhumuz bir doysa ne diyeceğiz?