Üç Yüz Altmış Birinci Eklem

Üç Yüz Altmış Birinci Eklem

Allah'ın yaratmadığı, insanın kendine taktığı...

Işıklı panoya asılan film ilk bakışta sıradandı.

Boyun omurları yerli yerinde, omuz başı yuvasında, dirsek bildiği açıda... Bir de başla boyun arasına sıkışmış, hiçbir anatomi kitabında adı geçmeyen küçük bir eklem.

Hasta daha sandalyeye oturmadan unvanını söylemişti. Ardından makamını. Ardından kimleri tanıdığını. Şikâyetini en sona bıraktı:

"Başımı eğemiyorum hocam."

— ✦ —

Resûlullah (s.a.v.), insanın üç yüz altmış eklem üzerine yaratıldığını haber verir. Her eklemin her gün ödemesi gereken bir sadakası vardır: bir tesbih, bir tebessüm, yoldan kaldırılan bir taş, ve hepsine iki rekât kuşluk namazı yeter.

Düşünelim. Eklem ne için yaratılır? Bükülmek için.

Rükûda bel bükülsün diye. Secdede alın yere değsin diye. Yere düşen ekmek alınsın, ağlayan çocuk kucaklansın, ihtiyara yol verilsin diye. Yaratan, bedenimize üç yüz altmış eğilme imkânı koymuş. Kimi kulluğa, kimi merhamete, kimi edebe...

Bir de üç yüz altmış birincisi var.

Onu Allah yaratmadı. Onu insan kendi taktı. Ne zaman mı? Kimi bir makam kapısından girerken, kimi tapuya imza atarken, kimi hesabına beklenmedik bir para yatarken, kimi de duvara çerçeveli bir diploma asarken.

Bu eklemin tek bir işi vardır: bükülmemek.

— ✦ —

Lokman Hakîm oğluna öğüt verirken, insanlara karşı yanağını çevirmemesini söyler. Ayette geçen kelimenin kökü, müfessirlerin aktardığına göre develerde görülen ve boynu yana büküp kilitleyen bir hastalığın adından gelir (Lokmân 31/18). Kur'an kibri anlatırken bir boyun hastalığının ismini seçmiş. Tesadüf mü dersiniz?

Hastalığın teşhisi de ayettedir: "Hayır! İnsan, kendini kendine yeter gördüğü için azar" (Alak 96/6-7). Fazladan eklemin adı istiğnadır.

Karun da aynı filmi çektirmişti. Hazinelerinin anahtarlarını taşımaya güçlü bir topluluk zor yetiyordu. Ona "Allah'ın sana verdiğini hatırla" dediklerinde cevabı bugün hâlâ kulağımızda: "Bu bana ancak bendeki bilgi sayesinde verildi" (Kasas 28/78). Hem servet hem diploma, aynı cümlede, aynı boyunda.

Başak dolunca boynunu eğer. Dik duran başağın içi boştur.

— ✦ —

Fazladan eklemin belirtileri sinsidir. Ağrı yapmaz, ağrıtır.

Selamı aşağı doğru verir. Telefonu üçüncü çalışta açar, bir hafta önce ilk çalışta açtığı numarayı. Eski arkadaşın adını unutur, eski mahallenin yolunu da. Annesinin şivesinden utanır, köyünü sorana şehir söyler. İsminin önüne harfler dizilir, harfler çoğaldıkça isim küçülür. "Bey"siz hitap edildiğinde sızlar. Kuyrukta beklemek, kapıda karşılanmamak, sofrada baş köşeye oturtulmamak bu eklemi azdırır.

Eskiden hal hatır soran, şimdi hal hatır sorulmasını bekler.

Ve en tuhafı: Üç yüz altmış eklemin her biri her sabah sadakasını öderken, bu eklem hiç ödemez. Üstelik sadaka ister. İltifat, alkış, ayağa kalkış...

İlk kez bu eklem bir insanda değil, secdeye çağrılan biri olarak İblis'te belirmişti. "Ben ondan hayırlıyım" (A'râf 7/12). Bütün melekler eğilirken bükülmeyen tek boyun. O günden beri bu eklem nerede belirse, aynı cümleyi fısıldar.

Resûlullah (s.a.v.) bu hastalığın ölçüsünü verirken zerreyi bile çok görmüştür: Kalbinde zerre kadar kibir bulunan cennete giremez. Kibrin tarifini de yapmıştır: hakkı kabul etmemek ve insanları küçük görmek.

Dikkat edelim. Tarifte ne makam var ne mal ne diploma. Çünkü eklemi büyüten onlar değildir. Onlar sadece filmi çektiren ışıktır. Eklem zaten oradaydı. Makam gelince görünür oldu.

— ✦ —

Karyopraktikte yerinden oynamış bir eklemi yerine oturtmak için çoğu zaman tek bir hamle gerekir. Kısa, kararlı, ani... Ve bir çıt sesi.

Fazladan eklemin de bir çıtı vardır.

Kimine bir hastalıkla gelir, kimine bir kayıpla. Kimine yerin sarsıldığı bir gece, kimine bir musalla taşı. Unvanlar o gün kimseye sorulmaz. Tabutun ölçüsü herkese aynıdır, kefenin cebi yoktur, toprak diploma okumaz.

Ama çıtı kendi eliyle vermenin de bir yolu var. Günde beş kez. Alnı yere, burnu toprağa, kalbi başın üstüne koyan bir hareket. Bedenin en yüksek yerini en alçağa indiren tek ayar.

Secde.

Fazladan eklemin bilinen tek ilacı, kalbin rızasıyla verilmiş bir secdedir. Kalpsiz secde ise eklemi eğmez, sadece cilalar.

— ✦ —

Panodaki film hâlâ orada asılı duruyor.

Hasta çoktan gitti. Ben filmin köşesindeki isim etiketine bakmadım.

Bakmaya korktum.

Sahi... Bu akşam bizim filmimizi çekseler, kaç eklem sayarlar?

— ferhanca