Yama, Örtü, Elbise

Şifa Yazıları

Yama, Örtü, Elbise

— ✦ —

Akşam. Ark başından dönen çocuğun gömleğinin dirseği sökülmüş; set çekerken çalıya takılmış. Nine sepetini ayağının dibine çekiyor. İçinde iplik makaraları, bir yüksük, renk renk kumaş parçaları var.

"Şunu dik, nine." Çocuk gömleği çıkarıp uzatıyor, öbür eliyle sepetten ilk mavi parçayı kapıyor.

Nine parçayı ışığa tutuyor, geri bırakıyor.

"Rengi tutsun," diyor. "Kumaşı da tutsun."

"Rengi tutuyorsa yeter."

"Yetmez." Sepeti karıştırıp eski, soluk bir kol parçası çıkarıyor. "Bu senin babanın gömleğinden. Aynı tezgâhtan."

İğne ilk delikten geçerken çocuk mırıldanıyor:

"Bu dirsek her kış sökülüyor."

Nine başını iplikten kaldırmıyor.

"Aynı yer üç kış sökülüyorsa, yamadan önce dirseğin neye dayandığına bak."

Çocuk cevap vermiyor. Çıplak dirseğine bakıyor; orası da kızarmış.

Bağıran Beden bir telefonla bitmişti: ekranın üstünde bekleyen bir parmak, üç yıldır dokunulmamış bir isim. O gece ne olduğunu yazmadık. Bazı yırtıklar tek bir aramayla kapanmaz, ama başlangıç çoğu zaman o kadar küçüktür.

Bu yazıda sesimizi alçaltıyoruz; biraz nefes alıyoruz. Çünkü bedenin bağırdığını duyunca elimiz hemen bir yamaya gider. Hekimin yazdığı ilaç da, yaptığı müdahale de bedenin yırtığına dikilen gerçek yamalardır; hiçbirini sökmek bize düşmez. Yalnız şunu unutmamak düşer: yama, dikildiği kumaşa uyduğu kadar tutar.

— ✦ —

Yama

Büyüklerimiz "Arkadaş yama gibidir, kendi renginden seç" derken rengi kastediyordu. Ama ninemiz bir şey daha bilirdi:

Rengi tutan her parça, kumaşı tutmaz.

Başka kumaştan bir yama ilk yıkamada çeker, elbiseyi tam yamandığı yerden yırtar. Bazısı da rengini salar, bütün elbiseyi kendi rengine boyar.

Kumaş, ilk yıkamada belli olur. Bu şehir o yıkamayı bir şubat sabahı, karanlıkta yaşadı. Telefonlar çekmezken kapıyı çalanı, enkazın başında eldivenini çıkarıp elini uzatanı, çadırını bölüşeni gördü. Bir de her düğünde ön sırada oturup o sabah sesi soluğu çıkmayanları. Rengi tutan çoktu. Kumaşı tutan, o sabah sayılacak kadar azdı.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) boşuna uyarmamıştır: "Kişi dostunun dini üzeredir; öyleyse her biriniz kiminle dost olduğuna baksın." (Ebû Dâvûd, Edeb, 19; Tirmizî, Zühd, 45)

Ve yine buyurmuştur: "Ruhlar toplanmış ordulardır; bunlardan birbirini tanıyanlar kaynaşır, tanımayanlar ayrılır." (Müslim, Birr, 160; Buhârî, Enbiyâ, 2) Bazı insanların bazı insanlara şifa olması belki bundandır. Şifanın bir kapısı, tanışan ruhlardan geçiyor olabilir.

Ama buraya kadar hep aynı soruyu sorduk: Dostumuzu nasıl seçeceğiz? Oysa o sepetin içinde biz de varız. Birinin elbisesine biz dikildik. Rengimizi tutuyor muyuz, yoksa salıyor muyuz? O şubat sabahı biz kimin kapısını çaldık? Kimin kapısını çalmadık?

Sahi, biz kimin yamasıyız?

— ✦ —

Örtü

Yama bir yeri kapatır. Örtü ise bütünü sarar.

Kur'an eşi anlatırken yamadan söz etmez, elbiseden söz eder: "Onlar sizin için bir elbise, siz de onlar için bir elbisesiniz." (Bakara, 2:187) Âyetteki kelime libâstır; Türkçeye hem elbise diye çevrilir hem örtü diye. Benzetme tek yönlü değildir. Örten, aynı zamanda örtülendir.

Yırtığımızı en iyi bilen odur, ama kimseye göstermez. O şubat gecesi çadırlarda hırkasını eşinin omzuna örtüp sabaha kadar titreyenler vardı. Yağmur geldiğinde örtü önce kendisi ıslanır.

Saat üçte uyanan adamı ilk duyan, yanı başındaki nefestir. Hiçbir cihaz o kadar erken duymaz, o kadar sessiz dinlemez. Bağıran bedeni çoğu zaman önce örtüsü duyar.

Duyan, göstermemeyi de bilmelidir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kim bir müslümanın ayıbını örterse, Allah da kıyamet günü onun ayıbını örter." (Buhârî, Mezâlim, 3; Müslim, Birr, 58)

Biz bu ahlakı şifa odasına da yakıştırıyoruz: şifacı yırtığı görür, sergilemez. Hacamatta bile açılan yer küçüktür, örtülen yer büyüktür; kupaların üstündeki bez de, bedenin açılmayan yerlerindeki çarşaf da bunun için vardır. Göklerden'de bu yolu "bir yer açılır, bir şey çıkar, el çekilir" diye tarif etmiştik. Eklenecek bir cümle daha var: açmayı bilen el, örtmeyi de bilir. Taş odadaki tepsinin örtüsü hâlâ yerinde.

Bugün örtüyü vitrinde arıyoruz. Düğün fotoğrafının güzelliğinde, salonun büyüklüğünde, takının ağırlığında. Oysa elbisenin değeri vitrinde anlaşılmaz. İlk soğuk gecede anlaşılır. Kimin sırtında kaç kış eskidiğinde.

— ✦ —

Elbise

Yama da eskir, örtü de. İplik çürür, renk solar, kumaş incelir. Ömür de böyledir. Beden de böyledir: giyildikçe eskir. Hiç yırtılmayan elbise ya vitrindedir ya da hiç giyilmemiştir. Bağıran beden kusurlu bir beden değil, yaşanmış bir bedendir.

Kur'an bu yüzden bir elbiseden daha söz eder: "Ey Âdemoğulları! Size çıplaklığınızı örtecek bir giysi ve süslenecek bir elbise verdik. Takva elbisesi ise; işte o daha hayırlıdır." (A'râf, 7:26)

Eskimeyen tek elbise budur. Yamayı tutturan iplik de, örtüyü ısıtan sıcaklık da ondan gelir. Tepeden bakınca üç hâl tek bir kumaşın içinden geçer: yama yeri tutar, örtü bütünü sarar, kumaşın kendisi ise takvadır. O şubat sabahı kumaşı tutanların ortak bir yanı vardı: Hiçbiri vitrinde değildi.

Sepetini karıştıran ninemiz, yamayı seçerken rengine ve kumaşına bakardı. Bize de aynaya bakmak kalıyor.

Dostu da eşi de takva elbisesi giyene,

dünya ne gam.

Peki sen, bedenin bağırdığında onu ilk kim duydu; sen onun kapısını en son ne zaman çaldın?

— Ferhanca

Not: Bu yazı bir tedavi önerisi değildir; dua da, hacamat da, başka hiçbir uygulama hekim muayenesinin ve ilacın yerine geçmez. Kalp ve kronik hastalık ilaçları hekim bilgisi dışında bırakılmamalıdır.